Choroba wieńcowa serca jest jedną z głównych przyczyn zgonów u mężczyzn powyżej 55 roku życia i kobiet powyżej 65 roku życia. Zapadają na nią częściej osoby z nadciśnieniem tętniczym, nadwagą, palacze tytoniu oraz pacjenci mający chorobę wieńcową w wywiadzie rodzinnym. Wszystkie wymienione cechy są czynnikami ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej. Główną przyczyną choroby jest miażdżyca naczyń wieńcowych serca, która ogranicza drożność i wytrzymałość ściany tętnic wieńcowych. Choroba wieńcowa rozwija się powoli. Pierwszymi objawami są uczucie ciężaru lub bólu w okolicy serca, który promieniuje do lewego barku. Objawom tym mogą towarzyszyć zmiany w EKG. Wcześniej jednak pojawiają się zmiany we krwi, które na ogół pozwalają przewidzieć wystąpienie choroby i zahamować jej postęp przy pomocy odpowiedniego leczenia. Zmiany te są również czynnikami ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej.
Nieprawidłowe wartości co najmniej kilku czynników ryzyka, zwykle w połączeniu z zaawansowanym wiekiem, pozwalają lekarzowi podjąć decyzję o wszczęciu tak zwanego pierwotnego leczenia profilaktycznego choroby wieńcowej. Stosowanymi lekami są najczęściej statyny (np. Zocor, Atrox lub Crestor) i aspiryna. Statyny ograniczają syntezę cholesterolu w organizmie, natomiast aspiryna blokuje częściowo funkcje płytek krwi i osłabia ich pro miażdżycowe działanie. Celem leczenia jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej zapobieżenia ostrym epizodom choroby (np. zawałowi). W przypadku zmian we krwi jednym z głównych celów jest obniżenie poziomu cholesterolu LDL, który jest jednym z najważniejszych czynników patogenezy i ryzyka choroby wieńcowej.
Profilaktykę wtórną wdraża się u chorych z wysokim czynnikiem ryzyka, najczęściej po zabiegach angioplastyki, implantacji stentów lub pomostowania tętnic wieńcowych oraz u chorych po zawale serca. Jej celem jest zapobieżenie powstawania skrzepów krwi w udrożnionych już tętnicach.
Profilaktyka wtórna jest podobna do pierwotnej, ale w pierwszym okresie leczenia chorym podaje się dodatkowo inny lek przeciwpłytkowy o nazwie klopidogrel (np. Plavix lub Zyllt). Pożądane jest sprawdzenie czy u leczonych chorych nie występuje przypadkiem oporność na klopidogrel i aspirynę. Leczenie farmakologiczne stosowane w chorobie wieńcowej może być skuteczne w zapobieganiu innych chorób wywołanych miażdżycą tętnic, m.in. udarów mózgu. Bardzo ważnym elementem profilaktyki jest coroczna kontrola czynników ryzyka szczególnie u ludzi starszych wiekiem łącznie z podstawowymi badaniami analitycznymi krwi i moczu.
Zestawienie wartości czynników ryzyka choroby wieńcowej we krwi, które są wskazaniem do podjęcia leczenia profilaktycznego:
| Cholesterol całkowity | >200 mg/ 100 ml |
| Cholesterol HDL | <40 mg/ 100 ml |
| Cholesterol LDL | >130 mg/ 100 ml* |
| >100 mg/100 ml** | |
| >70 mg/100 ml*** | |
| Trójglicerydy | >200 mg/100 ml |
| Glukoza na czczo | >126 mg/100 ml |
*dla pacjentów o małym czynniku ryzyka;
** dla pacjentów o średnim czynniku ryzyka;
*** dla pacjentów o wysokim czynniku ryzyka
Ważnym badaniem pomocniczym w profilaktyce i leczeniu choroby wieńcowej i innych chorób na tle miażdżycy tętnic jest ocena dysfunkcji płytek w warunkach in vitro.